امروز دوشنبه 08 آذر 1400 ravanshenasi.cloob24.com
0

جبران یا تلافی به عنوان یک مکانیسم سازگاری عبارت است از اغراق در یکی از مشخصات یا رفتارهای شخص به منظور کاستن احساس حقارتی که بر اثر رفتارها یا مشخصات نامطلوب به وجود آمده است. بعضی از روان شناسان این اصطلاح را برای کسانی به کار می برند که با کوشش زیاد سعی دارند نقایص خود را بپوشانند و یا بر طرف کنند. نوع دیگر رفتار جبرانی تمایل زیاد به تسلط بر دیگری است که خود طریقی برای پوشاندن احساس حقارت است.(شاملو، 1378)

مکانیسم جبران شخص را در جهات دیگر زندگی و اکتساب تواناییهای جدید برای پوشاندن نارساییهای خود بر می انگیزد این موضوع بسیار معروف است که دموستن که به لکنت زبان مبتلا بود برای رهایی از این عیب و احساس حقارت آن قدر کوشش کرد که نه تنها بر لکنت زبان خویش فائق آمد و آنها را بر طرف ساخت بلکه خطیب مشهوری هم گشت (حسین آزاد، 1381)

جبران عبارت است از اعراق در یکی از مشخصات با رفتارهای شخصی به مظنور کاستن از احساس حقارت و نقایض و کمبودهای خود این اصطلاح برای کسانی که می خواهند بر عیوب خود سرپوش نهند یا آن را بر طرف سازند به کار می رود. این مکانیسم مزبور را، روشی برای مقابله با کمبودها و ضعفهای فردی محسوب می دارند همچنین می توان گفت جبران، ناتوانی شخص را در امری با توانایی او در امری دیگر می پوشاند و زیاده روی در یک خصلت پسندیده باعث جبران یک خصلت ناپسند می شود. خودنماییها وهذیانهای بزرگ منشی، همه نمونه هایی از کوشش فرد در پنهان ساختن نقایص به شمار می آیند. البته نباید فراموش کرد که درجات قابل قبول اجتماعی جبران و حتی خصایل در خور تحسین شخصیت، ممکن است تظاهرات روان رنجوری باشند و منشأ و علت روان رنجوری این خصوصیات را می توان از روی افزایش بیش از حد میزان ونیروی آن درک کرد.

آدلر (1927) نخستین تجربه های فرد را در جریان مقایسه خود با جهان (غیر از خود) محتوای احساس زبونی و ناتوانی دانسته، معتقد است که کودک عملاً می بیند که در اطراف او افرادی مستقل ونیرومند زندگی می کنند. آنها قادرند به میل و اراده ی خود به هر کاری اقدام کنند. در حالی که کلیه کارهای وی حتی رفع ابتدایی ترین نیازهای او بسته به خواسته ها و لطف دیگران است. بنابر این از همان ابتدا کودک در صدد رهایی از درد و دست یابی به قدرت است.

شیوه ای که کودک برای جبران ناتوانایی های خود از آن استفاده می کنند تحت تأثیر شرایط محیط خانواده و طرز رفتار و تفکر پدر و مادر و اطرافیان وی قرار دارد. پس از خانواده، همسایگان و محیط مدرسه در تکوین و تنوع و روشهای جبرانی کودک نقش اصلی را بازی می کنند.

بنابر این اعمال و رفتار جبرانی همیشه جنبه مثبت و خلاقیت ندارد و گاه ممکن است به صورت کردار و گفتار ضد اجتماعی، مانند فرار از مدرسه، دروغ گویی، مردم آزاری و حتی بزه کاری بزرگتری جلوه کند.

در فرضیه آدلر حس حقارت یا احساس کهتری و جبران آن، نه تنها امری غیر عادی نیست بلکه عاملی برای پیشرفت به حساب می آید احساس حقارت که زیر بنای مکانیسم جبران است امکان دارد واقعی و یا تصوری باشد. در افرادی که واکنشهای آنها در ارتباط با حقایق عموماً ونسبت به عوامل اجتماعی خصوصاً،تلفیق شده باشد. وجود احساس حقارت جسمانی ممکن است فعالیتهای ساختمانی آنها را تحریک و منجر به پیدایش خصوصیات عالی و مفید اجتماعی گردد.

واکنشهای جبرانی به شکلهای گوناگون جلوه می کنند، مثلاً پسر یا دختری که چهره ی خدایی ندارد، شخصیت و رویه مطبوع و مطلوبی به دست می آورد.اما متأسفانه همیشه واکنشهای جبرانی مثبت، مفید و دوست داشتنی نیستند.مثلاً کودکی که همیشه احساس ناراحتی و طرد شدن می کند ممکن است برای مهم جلوه دادن خویش دروغ گو و خودستا شود.

و یا فردی که احساس می کند مورد محبت و محبوبیت نیست ممکن است به پرخوری پناه برد و یا احتیاج خود را با خیالبافی افراطی ارضا کند. حتی عده ای با سخن گفتن درباره ی (ضعف اعصاب) خویش، تشخیص می جویند و عده دیگری برای تحقیر دیگران و در نتیجه بزرگداشت خود به انتقاد یا کنایه متوسل می شوند و در حالتهای افراطی، شخص به اعمال ضد اجتماعی و خارج از قاعده دست می زنند و به روشی خاص در جلب دقت و عطوفت دیگران می کوشند.

نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه