امروز دوشنبه 04 بهمن 1400 ravanshenasi.cloob24.com
0

پدیده سالمندی یکی از مراحل حیات است که پس از دوران جوانی و میانسالی ظاهر شده و با سپری شدن، وقتی به نقطه نهایی رسید منجر به مرگ می‌شود. سالمندی همراه با مفاهیم اضمحلال و پیری در مقابل کودکی و جوانی و میانسالی است. سالمندی را سن سوم، عصر سوم حیات، مرحله واپسین در تکامل شخص و سنین طلایی نیز نامیده‌اند.

در اکثر جوامع سن بازنشستگی را شروع سالمندی می‌دانند. به عبارت دیگر سالمندی آخرین مرحله تکامل است که از 65 سالگی شروع می‌شود تا مرگ ادامه دارد و از دید بعضی از صاحب‌نظران به عنوان سالهای ناتوانی و از نظر بعضی دیگر سالهای ضعف نامیده می‌شود.

اصطلاحاتی مانند سالمند، سالخورده، مسن، کهنسال و پیر و نظایر آن در مورد کسانی به کار برده می‌شود که 60سال یا بیشتر از سن آنها گذشته باشد ولی بطور کلی پیری یک امر نسبی است و به عبارت دیگر پیری به معنای واقعی وجود ندارد. احساس پیری یک مساله درونی و روانی است و در افراد متفاوت است.

در انسان سه نوع سن شرح داده شده است.

1- سن زمانی (تقویمی) که براساس تقویم مشخص می‌شود.

2- سن فیزیکی (جسمی) که بر حسب تحولات بدنی انسان تعیین می‌شود.

3- سن روانی که بر حسب هوش،‌عواطف و احساس و سایر عوامل روانی تعیین می‌شود.

تقسیم بندی سازمان بهداشت جهانی در مورد سن سالمندی:

45 تا 59 سالگی میانسال، 60 تا 70 سالگی مسن، 75 تا 90 سالگی سالمند (پیر)، 90 سالگی به بالا خیلی پیر.

فیپس و دیگران نیز سه درجه وجه مشخصه فرآیند پیری را چنین بیان می‌کنند:

1- پیری بیولوژیک که در نتیجه بالا رفتن سن، تغییرات بیولوژیک در فرد ظاهر می‌شود.

2- پیری سایکولوژیک، که با گذشت سن ظرفیت سازشی تطابق فرد با محیط تغییر می‌کند.

3- پیری اجتماعی، که با گذشت سن نقش فرد در خانواده و محل کار و اجتماع و نیز علایق و فعالیت‌های فرد تغییر می‌یابد.

لذا باتوجه به آنچه گفته شد شاید مناسبترین تعریف پیری، تعریفی باشد که توسط بیرن ورنر ارائه شده است. آنها به طور مشخص به علل انحصاری زیست شناختی،‌ محیطی یا اجتماعی اشاره نمی‌کنند و راه را برای مطالعات بیشتر اعم از تغییراتی که در فراخنای زندگی منجر به نقصان شده و یا تغییراتی که باعث پیشرفت می‌شوند باز می‌گرداند. تعریف آنها به شکل زیر است. «پیری به تغییرات قانونمندی بر می‌گردد که در جریان رسش در زندگی موجودات زنده بطور ژنتیکی نمایان شده و همچنان که سن تقویمی افزایش می‌یابد تحت شرایط محیطی خود را نشان می‌دهند.

هرچند سالمندی فرآیند مداومی در زندگی انسان است، ولی اینکه دقیقا از چه سنی آغاز می شود و چه وقت می توان فردی را سالخورده تلقی نمود دقیقا مشخص نمی باشد! چرا که هرکس ممکن است در سن خاصی پیر شود، به طوری که برخی افراد در سنین نسبتا جوانی پیر می شوند و بعضی تا دیر زمانی جوان می مانند.

سیر پیر شدن یک فرد منحصر به خود اوست و شدیدا تحت تاثیر کنش بین عوامل ژنتیکی و محیطی می باشد. سن تاریخی که بر اساس سنوات سنجیده می شود و سن فیزیولوژیکی که بر اساس ظرفیت عملکردی تعیین می گردد همیشه بر هم منطبق نیستند. یک فرد ممکن است نسبت به سن خود جوانتر یا پیرتر به نظر آید و امکان دارد نسبت به سن خود ظرفیتهای عملکردی بیشتر یا کمتری داشته باشد.

در حالیکه پیری یک پدیده طبیعی بوده و به تنهایی باعث بروز بیماری نمی شود اما ارتباط بین پیری و بیماری رابطه ای شناخته شده است. در واقع میزان مرگ ناشی از تمام بیماریهای مهم با افزایش سن زیاد می شود و علت این امر بیشتر مربوط به کاهش توانایی افراد سالخورده در پاسخدهی به فشار خارجی می باشد.

برای شناخت صحیح و کامل از پدیده سالمندی لازم است که از جنبه های جسمی، روانی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به مفهوم سالمندی نگریست. بنابراین تعریف سالمندی از چهار نقطه نظر سن زمانی، سن جسمی و زیستی، سن روانی و عاطفی و سن اجتماعی مورد بررسی قرار می گیرد.

سن زمانی: ساده ترین تعریف برای سالمندی شمردن سالهایی است که از بدو تولد طی شده است. این رقم نسبی و قراردادی است و در جوامع مختلف متفاوت است. یعنی شروع سالمندی را از سن 55 تا 60 سالگی به حساب می آورند، در اغلب جوامع شهری، مرز قراردادی 60 سال سن، یعنی زمانی که فرد از خدمت باز نشسته می شود، آغاز سالمندی را نشان می دهد. به همین دلیل افراد 60 ساله و بالاتر به عنوان سالمندان یک کشور شناخته می شوند. اگر چه در بعضی منابع دیگر، 65 سالگی به عنوان مرز مشخص کننده در نظر گرفته شده است.

شایان ذکر است که ابن سینا در کتاب قانون در طب، جرجانی در ذخیره خوارزمشاهی و مولوی در کتاب مثنوی، سن 60 سالگی را مرز ورود به سالخوردگی قلمداد نموده اند.

سن جسمی و زیستی: سالمندی یا پیر شدن یک فرآیند تدریجی است که در ارتباط با بعضی ویژگیهای جسمی، روانی، اجتماعی و مادی روی می دهد و معمولاً با دگرگونیهای جسمی و زیستی آشکار همراه است. بعضی از این دگرگونیها عبارتند از سفیدشدن موی سر، چین وچروک در پوست، کاهش قدرت دید، نقصان شنوایی، خمیدگی، کندی در حرکت، کاهش قدرت عضلانی، کاهش ظرفیت ریه ها، کاهش کارآیی سیستم قلبی وعروقی، تغییراتی در مقدار خواب، کاهش و آشفتگی حافظه و آشفتگی فهم وادراک.

سن روانی وعاطفی: بدیهی است انسان در سن سالمندی احساسی متفاوت با سنین جوانی ومیانسالی دارد و این احساس تا حدود زیادی ریشه در تجربیات و تغییرات در محیط اجتماعی، فرهنگی فرد سالمند دارد، از قبیل مرگ همسر، دور شدن فرزندان، تنهایی وغیره.

سن اجتماعی: بدین معنی است که سن اجتماعی نقشهایی را معین می کند که انسان می تواند، می خواهد و بایستی در اجتماع برعهده بگیرد یا آرزوی به عهده گرفتن آنها را دارد. جایگاه اجتماعی سالمند را جامعه ای که به آن تعلق دارد تعیین می کند و در هر جامعه ای بر اساس فرهنگ خاص خود و نظامهای اجتماعی و سیاسی، اقتصادی، اعتقادات و سنتهای حاکم بر جامعه است که معیار ارزش گذاری بر سالمند را مشخص می کند. سالمندی برای پیرمردی که ریش سفید محل است و هنوز محور اصلی در روستا به حساب می آید، بسیار دیرتر از فردی اتفاق می افتد که بازنشسته شده و برای گریز از تنهایی و پرکردن اوقات فراغت خود به تفکر وچاره جویی می افتد.

سازمان جهانی بهداشت در پیامی که به مناسبت روز جهانی سالمندان در سال 2003 (مهرماه 1382) تحت عنوان “سالمندان به منزله نیروی جدیدی در راه توسعه”، منتشر کرده، متذکّر گردیده است که: امروزه در سطح جهان، انقلابی در جمعیت شناسی، در شرف وقوع است چرا که رشد جمعیت سالمندان جهان در حال حاضر حدود 2.4 درصد در سال محاسبه شده است که به وضوح، بیشتر از نرخ رشد کلّی جمعیت (1.7 درصد) می باشد. حدود 600 میلیون نفر افراد سالخورده در کلّ جهان و حدود 165 میلیون نفر در کشورهای توسعه یافته، زندگی می کنند و بر اساس تخمین های موجود، این ارقام تا سال 2025 میلادی به ترتیب به حدود 1200 و 256 میلیون نفر افزایش خواهد یافت.

سازمان بهداشت جهانی افراد در سنین بالا را بر اساس گروه های زیر طبقه بندی کرده است:

  • افراد دارای سنین بین 60 تا 75 سال: سالمند
  • افراد دارای سنین بین 76 تا 90 سال: پیر
  • افراد دارای سنین بالای 90 سال: خیلی پیر

از نظر میزان وابستگی سالمندان به 3 گروه زیر تقسیم می شوند.

  1. سالمند مستقل: سالمندی که از حافظه خوبی برخوردار است و توان انجام کارهای روزمره زندگی (ADL) زندگی خود را دارا می باشد و فقط در انجام کارها نیاز به نظارت دارد.

  2. سالمند نیمه مستقل: سالمندی است که در انجام بعضی و یا بخشی از کارهای روزمره خود نیاز به کمک دارد.

  3. سالمند وابسته: سالمندی که وابسته به تخت می باشد و یا اینکه مبتلا به بیماری الزایمر شدید بوده و توان انجام کارهای روزمره خود را ندارد.

تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه