امروز چهارشنبه 17 آذر 1400 ravanshenasi.cloob24.com
0

برای بسیاری از روان‌شناسان، برجسته‌ترین تحقیق اسکینر، تحقیقی است که برای تعیین آثار برنامه‌های مختلف تقویت انجام داده است. اولین پژوهش درباره فشار دادن میله در جعبه اسکینر، نقش ضروری تقویت در رفتار کنش‌گر را نشان داد. در آن موقعیت، رفتار موش برای هر بار فشار دادن میله تقویت شد؛ یعنی موش برای هر بار پاسخ درست دادن، غذا دریافت کرد. به این شیوه، تقویت پیوسته (CRF) می‌گویند. اما، همان‌گونه که اسکینر خاطرنشان می‌سازد، تقویت در جهان واقعی همیشه آن‌قدر پیوسته یا پیاپی نیست، ولی یادگیری اتفاق می‌افتد و رفتارها ادامه می‌یابند، حتی هنگامی که به صورت ناپیوسته تقویت می‌شوند.

برنامه‌های تقویت سهمی یا متناوب

4. برنامه فاصله‌ای متغیر

در این برنامه، تقویت هر بار بعد از سپری شدن مدت زمان معینی که مقدار آن از تقویتی به تقویت دیگر متغیر است، ارائه می‌شود. برای تنظیم برنامه ساده‌ای از نوع فاصله‌ای متغیر یک دقیقه‌ای می‌توان فاصله زمانی بین تقویت‌ها را به‌طور تصادفی از صفر تا 120 ثانیه تعیین کرد؛ در این برنامه میانگین فاصله زمانی یک دقیقه خواهد بود، اما فاصله زمانی به‌خصوصی می‌تواند از صفر تا 2 دقیقه متغیر باشد.

هرچند برنامه‌های تقویت سهمی به نسبت تقویت پیوسته، یادگیری را کندتر می‌کنند، اما این برنامه‌ها دو ویژگی دیگر نیز دارند که برای مهندسی رفتار انسان با اهمیت هستند. اولا، با پاداش خیلی کم، مقدار زیادی کار را می‌توان تولید کرد. به طوری که، برای مقدار کمی غذا، می‌توان کاری کرد که موش یا انسان صدها پاسخ صادر کنند. ویژگی دوم به خاموشی مربوط می‌شود و اثر خاموشی تقویت سهمی نام دارد. بعد از اینکه آزمودنی برای پاسخ به صورت سهمی تقویت ‌شده و خاموشی شروع شده باشد(که عبارت است از حذف کامل تقویت)، قبل از اینکه آزمودنی پاسخ‌دهی را قطع کند، تعداد زیادی پاسخ صادر خواهند شد. موشی که طبق برنامه تقویت سهمی پنجاه بار اهرم را فشار می‌دهد تا یک تقویت دریافت کند، در طول مدت خاموشی، قبل از اینکه پاسخ‌دهی را قطع کند، صدها بار پاسخ خواهد داد. برعکس، موشی که تقویت پیوسته داشته و رفتارش بعد از آن خاموش شده است، تنها بعد از پنج تا ده کوشش، فشردن اهرم را متوقف خواهد کرد.

رفتار ناسازگارانه انسان در محیط طبیعی، اغلب مانند رفتار کنش‌گری که در آزمایشگاه به صورت سهمی تقویت شده است، شدیدا در برابر خاموشی مقاوم است. برای مثال، کسی که به وسواس "وارسی کردن" مبتلاست و می‌ترسد که گاز را روشن گذاشته باشد، ممکن است صدها بار در روز، اجاق گاز را وارسی کند. او به مقدار ناچیز تقویت می‌شود؛ یعنی، او تقریبا هیچ گاه بعد از وارسی، گاز را روشن نمی‌یابد. اغلب پاسخ‌دهی او بیهوده هستند. تبیین کنش‌گر رفتار او، تقویت سهمی است. زیرا او بعد از صدها بار وارسی، با روشن یافتن گاز تقویت می‌شود، اکنون او باید هزاران بار گاز را وارسی کند تا یک تقویت به دست آورد.

پاداش رفتارهای انسان‌ها معمولا تابع یک نوع برنامه سهمی متغیر است. به همین دلیل هم حذف عادت‌های بد انسان‌ها این قدر دشوار است. بچه‌های خردسال از یک ساعت قبل از شام شروع می‌کنند به نق نق کردن. اما والدین توجهی به آنان نمی‌کنند چون شام تقریبا حاضر است. بالاخره پس از دهمین نق نق، پدر و مادر تسلیم می‌شوند و به بچه‌ها غذا می‌دهند. اما شب بعد، از اینکه فرزندشان پیش از حاضر شدن شام نق نق می‌کند متعجب می‌شوند. غافل از اینکه ناخواسته و متأسفانه با یک برنامه سهمی پاداش، فرزندشان را شرطی و او را در برابر خاموشی مقاوم کرده‌اند.

نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه