امروز چهارشنبه 17 آذر 1400 ravanshenasi.cloob24.com
0

اولین نظریه پردازی های مطرح در خصوص رفتار شهروندی سازمانی در سال 1938 و توسط چستر بارنارد انجام گرفته است. بارنارد با بیان مفهوم "تمایل و اشتیاق به همکاری" این رفتار را مورد توجه قرار داد. برخی صاحب نظران دیگر معتقدند؛ پیشینه مفهوم رفتار شهروندی سازمانی را می توان در نظرات کاتز (1964) جستجو کرد. کاتز بیان نموده که سازمان های اثربخش سه ویژگی ذیل را در خود دارند:

1- کارکنان را درون سیستم نگهداری و حفظ می کنند.

2- اطمینان می یابند که کارکنان، الزامات خاص نقش را به نحو قابل اعتمادی انجام می دهند.

3- به فعالیت های نوآورانه و خودجوش کارکنان که فراتر از وظایف سازمانی است و در شرح شغل آنان، مورد توجه واقع نشده، توجه خاص دارند.

ویژگی سوم سازمان های اثربخش در دید کاتز به این معنی است که سازمان ها برای دستیابی به موفقیت، نیازمند کارکنانی با تمایلات فراتر از حداقل های لازم جهت انجام شغل و جنبه های خاص فعالیت های شغلی خود هستند، آن چه که امروزه از آن تحت عنوان " رفتار شهروندی سازمانی" یاد می شود.

کاتز با تمایز قائل شدن بین عملکرد نقش و رفتارهای نوآورانه و خودجوش کارکنان از اولین نظریه پردازان رفتار شهروندی سازمانی در دهه های هفتاد و هشت میلادی به شمار می رود (پودساکف،2000). کاتز ابعاد رفتار نوآورانه و خود جوش کارکنان را شامل؛ همکاری با دیگران، حفاظت سازمان، ایده های سازنده داوطلبانه، خود آموزشی و حفظ نگرش مطلوب به سازمان می داند (ژاکیولین و شاپیرو، 2002).

کاتز و کاهن (1966) رفتارهای فرانقش موثر در اثربخشی سازمانی را شامل رفتارهایی می دانند که به تعبیر آنان، ماشین اجتماعی سازمان را روغن کاری نموده و به طور مستقیم به چگونگی وظایف عملکردی خاصی، مربوط نمی باشند. رفتارهای فرانقش شامل؛ کمک به کارکنان در رابطه با مشکلات کاری آنان، پذیرش سایرین در گروه کار (بدون هیچ اعتراض و ایراد گرفتن از آنان)، انعطاف پذیری، به حداقل رساندن سطح تعارض بین فردی، صرفه جویی و محافظت از منابع سازمانی می باشند.

کاتز و کاهن (1966) " واژه شهروندی" را برای توصیف کارکنانی که این نوع رفتارهای فرانقش را از خود بروز می دادند، به کار بردند. کارکنانی با سطح مطلوب رفتار شهروندی سازمانی برای مدیران بسیار با ارزش تلقی می شوند چرا که آنان، کار مدیران را آسان تر ساخته و در این شرایط، مدیران زمان بیشتری را جهت بهبود اثربخشی سازمانی در اختیار خواهند داشت.

هرچند مفهوم رفتار شهروندی سازمانی ابتدا در مقالات و تحقیقاتی از بارنارد(1938) و کاتز (1964) ارائه گردید ولی برای اولین بار باتمن و اورگان (1983) بودند که در خلال بررسی رابطه بین رضایت شغلی و عملکرد، آن را بررسی نموده و از اصطلاح " رفتار شهروندی سازمانی " استفاده نمودند (هوسام،2008).

آنان در مقاله ای تحت عنوان "رضایت شغلی و سربازان خوب؛ ارتباط بین احساسات درونی و رفتارهای شهروندی" مفهوم رفتار شهروندی سازمانی را به دنیای مدیریت معرفی نمودند. از دید آنان رفتار شهروندی سازمانی، مجموعه ای از رفتارهای سودمند است که در شرح شغل قید نشده اما کارکنان برای کمک به سایرین طی انجام وظایف سازمانی به نحو مشهود این رفتارها را از خود بروز می دهند.

پس از بهره گیری باتمن و اورگان (1983) از مفهوم فوق، صاحب نظران مختلف با به کاربردن مفاهیمی چون؛ " رفتار فرانقشی " (ون داین و همکاران 1995)، " رفتار سازمانی مددکارانه " (بریف و موتوویدلو، 1986؛ جورج و بتنهاوس،1990)، " خودجوشی سازمانی " (جورج و بریف،1992؛ جورج و جونز،1997) به توسعه بهره گیری از مفهوم مذکور در مطالعات و پژوهش های مدیریت و سازمان اقدام نمودند (پودساکف و همکاران،2000).

مقالات منتشره در خصوص مفهوم " رفتار شهروندی سازمانی" بسیار اندک بوده و به مرور گسترش یافته تنها سیزده مقاله در بازه زمانی 1983 تا سال 1988 در خصوص مفهوم فوق به رشته تحریر درآمده و به تدریج روند مذکور توسعه یافته است به طوری که در بازه شش ساله 1993 تا 1998تعداد مقالات مذکور به بیش از 122 مقاله رسیده است (پودساکف2000).

نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه