امروز دوشنبه 08 آذر 1400 ravanshenasi.cloob24.com
0

مفهوم منبع کنترل به شکلهای بسیاری در سراسر تاریخ بشری ظاهر شده است. تراژدی های یونان باستان، آکنده از پندارهای درماندگی بشر در برابر خدایان و یا سرنوشت بوده است. نمایشنامه های شکسپیر، هم نمایشگر سرنوشت مخرون از پیش تعیین شده و هم نمایانگر اراده ای آزاد است. فیلسوفان، با مفهوم منبع کنترل تحت عنوان جبرگرایی در برابر اراده آزاد، دست به گریبان بوده اند جامعه شناسان آن را به عنوان خود مختاری در برابر از خود بیگانگی و یا ناتوانی نام برده اند (بال، 1990،ترجمۀ مسدد 1373).

مفهوم منبع کنترل رسماً به عنوان ساختی روانی، برای اولین بار به وسیله جولیان راتر (1954) مطرح شد، و در مطالعات مربوط به انگیزش، به گونه ای فزاینده، اهمیتی نظری و عملی به دست آورده است. بنا به گفته راتر، مفهوم منبع کنترل «کشف مهم حرفه اوست».

راتر برای اینکه تفاوتهای شخصیتی موجود در عقاید ما نسبت به منبع تقویت مان را تبیین کند، مفهوم منبع کنترل را معرفی کرد که شکلی از انتظار تعمیم یافته است.

پژوهش راتر نشان داده است که برخی افراد معتقدند تقویت کننده ها به رفتار خود آنها وابسته اند، در حالیکه برخی دیگر فکر می کنند تقویت کننده ها توسط نیروهای بیرونی کنترل می شود (شولتز و شولتز، 1998،ترجمه سید محمدی، 1378).

افرادی که با متغیر شخصیت منبع کنترل درونی مشخص می شوند اعتقاد دارند تقویتی که آنها دریافت می کنند تحت کنترل رفتارها و ویژگی های خود آنهاست. آنهایی که دارای منبع کنترل بیرونی هستند تصور می کنند که تقویت توسط دیگران، سرنوشت یا شانس کنترل می شود. آنها متقاعد شده اند که در رابطه با این نیروهای بیرونی عاجز هستند.

منبع کنترل ما تأثیر زیادی بر رفتارمان دارد. افراد دارای منبع کنترل بیرونی، که معتقدند رفتارها و توانایی هایشان تأثیری در تقویت هایی که در یافت می کنند ندارند، اغلب ارزش کمی برای هر گونه تلاش در جهت بهبود شرایط خود قابل اند. وقتی که آنها تصور می کنند انتظار کنترل کمی بر زندگی خود چه در زمان حال یا در آینده دارند، پس چرا باید تلاش کنند؟

در مقابل، افراد دارای منبع کنترل درونی معتقدند که آنها کنترل جدی بر زندگی دارند و طبق آن نیز رفتار می کنند (شولتز 1988،ترجمه سید محمدی، 1378).

فارس (1991) در پژوهش خودنشان داده است که افراد دارای منبع کنترل درونی در تکالیف آزمایشگاهی در سطح بالاتری عمل می کنند، ارزش بیشتری برای مهارتها و پیشرفتهای خود قابل اند، و نسبت به نشانه های محیطی که برای هدایت رفتار خود به کار می برند هوشیارتر هستند و اعتماد به نفس بیشتری دارند. آمادگی بیشتری برای پذیرفتن مسئولیت اعمالشان دارند و از سلامت روانی بیشتری برخوردارند.

افراد برونی، علم رغم تضاد قابل توجهی که با درونی ها دارند، گروه یکدستی نیستند و به نظر می رسد که دو گروه کاملا متفاوتی را تشکیل می دهند، گروه متجانس و گروه دفاعی.

اونس (1972) و فارس (1979) در تحقیقاتشان به این نتیجه رسیدند که بیرونی های متجانس آنهایی هستند که معتقدند اکثر نتایجی که به سادگی خارج از کنترل ایشان می باشد، با رفتارها و تجارتشان هماهنگ است. غالباً این گروه در یک شرایط اجتماعی- اقتصادی محوری رشد کرده اند، یا دوران کودکی ایشان در یک محیط پر هرج و مرج و غیر قابل پیش بینی سپری شده است.

برعکس، بیرونی های دفاعی عقایدی را که گزارش کرده اند با رفتارها و تجارتشان همخوانی ندارد. بیرونی های دفاعی مدعی اند که فقط زمانی دنیا ورای کنترلشان است که با آنها سر ناسازگاری داشته باشد. آنها به موفقیت هایشان افتخاری می کنند، بدون اینکه برای شکست هایشان قبول مسئوولیت نمایند (لیبرت واسپیگلر،1990،ترجمه صبوری مقدم، 1375).

توکرلد (2000) بیان می کند که اخیراً در میان پژوهش گرانی که به بررسی ادبیات تحقیقی تجربی دربارۀ منبع کنترل پرداخته اند، یک اتفاق نظر کلی درباره ویژگی های اصلی جهت گیری منبع کنترل مشاهده شده است. برخی از این ویژگی ها به اختصار در ادامه مطرح شده اند.

1-افرادی که منبع کنترل درونی دارند، در مقایسه با افرادی که منبع کنترل بیرونی دارند، کمتر همنوایی می کنند و به میزان پایین تری تحت تأثیر نفوذ اجتماعی قرار می گیرند.

2-افرادی که منبع کنترل درونی دارند، در مقایسه با افرادی با منبع کنترل بیرونی، در هنگام ارزیابی یک پیامد، بیشتر تکلیف مدار هستند و عمدتاً جمع آوری کننده بهتر اطلاعات هستند.

3-افرادی که منبع کنترل درونی دارند، بیشتر به رفتارهای پیشرفت مدار گرایش نشان می دهند.

4-افرادی با منبع کنترل درونی در مقایسه با افرادی که منبع کنترل بیرونی دارند، سازگاری شخصی بهتری را نشان می دهند.

بالگرو (2004) در تحقیقی تفاوت های فردی در منبع کنترل و داشتن رویاهای واضح در طول REM خواب را مورد مطالعه قرار دارد. پژوهشگر 70 آزمودنی (35-18 ساله) را بر اساس پاسخ هایشان به پرسشنامه، به سه گروه تقسیم نمود:

1-افرادی که به طور مکرر رویاهای واضحی داشتند.

2-افرادی که گاهگاهی رویاهای واضح داشتند.

3-افرادی که به طور مکرر رویا های خود را به خاطر می آورند ولی هرگز رویاهای واضحی نداشتند.

نتایج این تحقیق نشان داد آزمودنی هایی که دارای رویاهای واضح مکرر بودند بیش از آزمودنیهای که معمولا رویاهای خود را به خاطر می آورند اما دارای رویای واضحی نبودند، دارای منبع کنترل درونی بودند. همچنین در این تحقیق بین خلاقیت و منبع کنترل افراد دارای رویاهای واضح، تفاوت معنی داری مشاهده نشد.

بنابراین با توجه به ویژگی های افراد دارای منبع کنترل درونی به نظر می رسد که درونی بودن خود مزیتی باشد، و این ممکن است به شکل کلی درست باشد. لیکن استثناهایی وجود دارد. هم سو با تاکید راتر در مورد نکریستن به رفتار در یک زمینه، تحت بعضی از شرایط یک جهت گیری بیرونی می تواند سازگارانه تر باشد. مانند موقعیت هایی که مجال کمی برای کنترل شخصی وجود دارد (لیبرت واسپیگلر، 1990، ترجمۀ صبوری مقدم، 1375).

نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه