امروز سه شنبه 04 آبان 1400
ravanshenasi.cloob24.com
0

ویژگی های اساسی DSM-IV-TR

1 - روش TR-IV-DSM، روش توصیفی است (یعنی سبب شناسی غیرنظری و بی طرف بودن نظری). سعی در توصیف نشانه ها و علایم اختلالات روانی به صورتی قابل فهم دارد و در مورد علت پیدایش این حالات ندرتاً اشارهای صورت می گیرد. تعاریف اختلالات معمولاً شامل توصیف ویژگی های بالینی است.

2 - ملاکهای تشخیصی: برای هر اختلال روانی، ملاکهای تشخیصی معینی ارائه می شود. این ملاکها، شامل فهرست خصوصیات اساسی اختلال است که برای تشخیص آنها ضروری است.

3 - TR-IV-DSM هر اختلال را به صورت سیستماتیک بر حسب خصوصیات اساسی و خصوصیات فرعی آن، با اشاراتی در مورد عواملی نظیر سن شروع، سیر، میزان آسیب، عوارض، عوامل زمینهساز، شیوع، نسبت جنسی، الگوی خانوادگی و تشخیص افتراقی توصیف می نماید

درTR-IV-DSM نه به نظریه های سبب شناسی، کنترل بیماری و درمان اشاره شده است و نه به مسائل بحث انگیز در زمینه یک طبقه تشخیصی خاص.

4 - ابهامات تشخیصی: پیشبینی اصول آشکار برای استفاده در موقعیتهایی که اطلاعات ناکافی است (NOS، تشخیص موقتی، بهبود موقتی، در حال بهبود، زیرطبقهی آتیپیک و...).

* وارد شدن به یک اختلال یا تشخیص خاص در TR-IV-DSM نوعی به معنی استفاده از شباهت خانوادگی است. TR-IV-DSM عناصری را شرح می دهد که اختلال ویژهای را توصیف می کنند. هرچه همانندی بین رفتار فرد و عناصری که برای اختلال پیشنهاد می شود بیشتر باشد، می توانیم نسبت به تشخیص خود مطمئنتر باشیم.

ارزیابی چند محوری (assessment multiaxial)

R-IV-DSM، یک سیستم چند محوری است که چندین متغیر را در بیمار ارزیابی می کند و حاوی 5 محور است. کل اختلالات روانی در دو محور 1 و 2 قرار می گیرند که شامل 365 اختلال است که در 17 بخش بیان شده است. محور 1 ------ در برگیرنده تمام اختلالات بالینی و سایر اختلالاتی است که ممکن است کانون توجه بالینی قرار گیرد. بجز عقب ماندگی و اختلالات شخصیت.

محور (1) شامل این اختلالات می شود:

1 -اختلالاتی که معمولاً بار اول در دوره شیرخوارگی، کودکی یا نوجوانی ظاهر می گردند (به استثنای عقب ماندگی ذهنی).

2 -دلیریوم، دمانس، اختلالات نسیانی و سایر اختلالات شناختی

3 -اختلالات روانی ناشی از یک اختلال طبی عمومی

4 -اختلالات مرتبط با مواد

5 -اسکیزوفرنی و سایر اختلالات سایکوتیک

6 -اختلالات خلقی

7 -اختلالات اضطرابی

8 -اختلالات شبه جسمی

9 -اختلالات ساختگی

10 -اختلالات تجزیه ای

11 -اختلالات جنسی و هویت جنسی

12 -اختلالات خوردن

13 -اختلالات خواب

14 -اختلالات کنترل تکانه که به گونه ای دیگر طبقه بندی نشده اند

15 -اختلالات انطباق (سازگاری)

16 -سایر اختلالاتی که ممکن است کانون توجه بالینی باشند.

محور 2 ------- در برگیرنده اختلالات شخصیتی و استفاده عادتی از مکانیزمهای دفاعی و عقبماندگی ذهنی.

محور 2: شامل این اختلالات می شود:

1 -اختلالات شخصیت پارانوئید

2 -اختلالات شخصیت اسکیزوئید

3 -اختلالات شخصیت اسکیزوتایپی

4 -اختلالات شخصیت ضد اجتماعی

5 -اختلالات شخصیت مرزی

6 -اختلالات شخصیت نمایشی

7 -اختلالات شخصیت خودشیفته

8 -اختلالات شخصیت اجتنابی

9 -اختلالات شخصیت وابسته

10-اختلالات شخصیت وسواسی ـ جبری

11 -اختلالات شخصیت NOS

12 -عقبماندگی ذهنی

نکته: در بسیاری از موارد بیمار اختلالی روی هر دو محور دارد. مثلاً بیمار ممکن است اختلال افسردگی اساسی داشته باشد که روی محور I ذکر می شود و هم اختلال شخصیت وسواسی ـ جبری که روی محور II ثبت می گردد.

محور 3 --------- در محور 3 هر گونه اختلال یا حالت فیزیکی که ممکن است علاوه بر اختلال روانی وجود داشته باشد ذکر می شود. اختلال طبی ممکن است جنبه سببی داشته باشد (مثل نارسایی کلیه که ایجاد دلیریوم نماید)، حاصل اختلال روانی باشد (مثل گاستریک الکلی ناشی از وابستگی به الکل، مشکلات قلبی ناشی از بولیمیا)، یا رابطهای با اختلال روانی نداشته باشد.

وقتی اختلال طبی عامل اختلال روانی بوده یا رابطه سببی با آن داشته باشد اختلال روانی ناشی از اختلال طبی عمومی روی محور 1 ذکر شده و اختلال طبی عمومی هم روی محور I و هم روی محور III ثبت می شود. مانند اختلال سایکوتیک ناشی از اختلال طبی عمومی (مانند تومور مغزی) که روی محور I ثبت می شود و تومور مغزی دوباره در محور III ذکر می شود.

محور 4 --------- مسائل روانی- اجتماعی و محیطی که سهم قابل ملاحظه در پیدایش و تشدید اختلال جاری دارد مورد استفاده قرار می گیرد.

ارزیابی مسایل استرس زا به برداشت روانشناس استوار است. چنین قضاوتی با در نظر گرفتن میزان تغییر در زندگی شخصی، درجهی مطلوب و تحت کنترل بودن واقعه و تعداد عوامل استرس زا صورت می گیرد. عوامل استرس زا ممکن است مثبت باشد (مانند ازدواج یا ارتقاء شغلی) یا منفی باشد (نظیر از دست دادن فرد مورد علاقه). این اطلاعات ممکن است در تدوین طرح درمانی که شامل حذف عامل استرس زا یا کمک به شخص برای مقابله یا مدارا با آنها می باشد از اهمیت برخوردار باشد. این مسائل روانی- اجتماعی- محیطی شامل مسایل مربوط به مسایل آموزشی، شغل، مسکن، اقتصادی، سیستمهای حمایتهای اجتماعی و... می باشد.

محور 5 ------- محور 5،مقیاس ارزیابی عملکرد کلی (GAF (است.

Global Assessment of Functioning

در این محور متخصص بالینی در مورد سطح کلی عملکرد بیمار در یک دورهی زمانی خاص (مثلاً سطح عملکرد بیمار در زمان ارزیابی یا بالاترین سطح عملکرد حداقل به مدت چند ماه در عرض سال گذشته) قضاوت می کند.

این ارزیابی عملکرد به صورت ترکیبی از سه زمینه ی عمده می باشد: عملکرد اجتماعی، عملکرد شغلی و عملکرد روانشناختی. مقیاس GAF،که در طیفی از سلامت روانی تا بیماری روانی است، یک مقیاس 100 نمرهای است که نمره 100 نشان دهندهی بالاترین سطح عملکرد در هر سه زمینه است.

*کسانی که قبل از شروع یک دوره بیماری، سطح عملکرد بالاتری داشته اند، معمولاً نسبت به کسانی که سطح عملکرد پایین تری داشته اند پیش آگهی بهتری دارند.

برای تشخیص گذاری دقیق بر اساس TR-IV-DSM از صول راهنمای زیر نیز استفاده می شود:

1 -خفیف: فقدان یا وجود معدودی از علایم بالینی علاوه بر آنچه که برای تشخیص گذاری لازم است؛ علایم موجب تخریب جزئی در کارکرد شغلی یا اجتماعی شده اند.

2 -متوسط: علایم بالینی یا تخریب عملکرد در سطحی بین «خفیف» و «شدید».

3 -شدید: وجود علایم متعدد علاوه بر آنچه برای تشخیص گذاری لازم است؛ تخریب قابل ملاحظه در کارکرد شغلی یا اجتماعی در نتیجه وجود علایم.

4 -در فروکش نسبی (remission partial): قبلاً ملاک های تشخیصی به طور کامل وجود داشته است، ولی در حال حاضر فقط برخی از علایم یا نشانه های اختلال باقی مانده است.

5 -در فروکش کامل (remission complete): علایم یا نشانه های اختلال برطرف شده است ولی هنوز نیازمند توجه بالینی است. تفکیک «فروکش کامل» از «بهبود قطعی» نیازمند در نظر گرفتن عوامل متعدد از جمله:

1.سیر مشخص اختلال،

2.طول مدت پس از آخرین دوره اختلال،

3.نیاز به ارزیابی مستمر و درمان پیشگیرانه است.

6 -تشخیص های چندگانه: وقتی بیماری بیش از یک اختلال در محور I دارد، تشخیص اصلی در ابتدای فهرست ذکر می شود. تشخیص اصلی اختلالی است که عامل اصلی نشانه ها و علایم فرد محسوب می شود.

7 -تشخیص موقتی(diagnosis provisional): اگر ابهام تشخیصی وجود داشته باشد بالینگر می تواند به دنبال تشخیص، قید «موقتی» را اضافه کند.

8 -سابقه قبلی: برای برخی مقاصد، اشاره به سابقه وجود یک اختلال خاص، می تواند مفید باشد. در DSM این نوع تشخیص های قبلی اختلال روانی با استفاده از قید «سابقه قبلی» ذکر می شود.

9 -طبقات نامعین (طبقاتی که به گونه ای دیگر مشخص نشده اند) (NOS): تشخیص NOS در این موارد به کار می رود:

1.زمانی که علایم زیر آستانه تشخیصی برای یکی از اختلالات خاص بوده و یا شکل بالینی، غیر معمول یا مختلط باشد.

2.الگوی علایم بالینی در طبقه بندی TR-IV-DSM منظور نشده است ما موجب اختلال یا ناراحتی بالینی قابل ملاحظه ای شده است.

3.زمانی که علت اختلال مشخص نیست (مثلاً وقتی که معلوم نیست اختلال اولیه یا ثانویه است).

مباحث و معضلات کلی در طبقه بندی اختلالات در DSM

1.طبقات (مقوله ای) در برابر ابعاد: در طبقه بندی ابعادی مطرح می شود که فرق رفتار بهنجار و نابهنجار در میزان و مقدار است نه در نوع. DSM بر اساس طبقه بندی مقوله ای است.

2.مبانی طبقه بندی: اشکال اینجاست که افراد ناهمگن در یک طبقه تشخیصی قرار می گیرند. یعنی ممکن است که تشخیص اختلال آنها از راههای متفاوتی حاصل شود اما در یک طبقه قرار بگیرند.

3.طبقه بندی ها تابع نظر یک سری افراد است. در واقع نظر دلخواه افراد یا حداکثر کمیته هاست که ممکن است غلط باشد. مثل حذف همجنسبازی از IV -DSM

4.توصیف: آیا ملاکهای تشخیصی مطرح شده، مشخص و دقیق و کافی و مناسب هستند؟

5.پایایی: آیا قضاوتهای تشخیصی پایا هستند؟ آیا تشخیص گذاران روی طبقهبندی افراد توافق نظر دارند؟

6.اعتبار: آیا براساس تشخیصها می توانیم پیشبینیهای معناداری بکنیم؟

7.جانبداری: آیا ویژگی های اختلالات مطرح شده در TR-IV-DSM به نفع جنسیت، نژاد یا گروه اجتماعی یا اقتصادی خاصی نیست و به ضرر برخی افراد تمام نمی شود؟ بیشترین جانب داری مطرح شده به DSM به بحث جانبداری جنسی (bias *) و جانبداری نژادی بوده است.

8.پوشش: آیا دامنهی پوشش TR-IV-DSM خیلی محدود است یا خیلی گسترده؟ (مثلاً آیا خوانش پریشی یک اختلال روانی است؟)

یک رقیب نسبتاً جدید برای اختلالات شخصیت محور 2 نظام شخصیتی سنتی، مدل پنج عامل شخصیت است.

FFM ----- Five Factor Model of Personality

این مدل شامل این ابعاد شخصیتی است: روان رنجور خویی، برون گرایی، تجربه گرایی، موافقت و جدیت. اگر مدل پنج عامل شخصیت توضیح جامعی برای شخصیت بهنجار و نابهنجار باشد پس باید اختلالات شخصیت مطرح در محور دو را نیز پوشش بدهد. اختلالات شخصیت طبق تعریف عبارتند از یک رشته صفات شخصیتی انعطاف ناپذیر و ناسازگارانه.

نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه