امروز سه شنبه 04 آبان 1400
ravanshenasi.cloob24.com
0

به خلاف رویکرد هـای شـناختی و تحلیـل روانـی کـه پایـه هـای رشـد اخلاقـی را بـه ترتیـب , به حوزه های ذهنی و روانی - جنسی مربوط می دانند, رویکرد های رفتارگرایی و یادگیری اجتمـاعی چگونگی رفتار اخلاقی و نحوه یادگیری آن در کودکان و نوجوانـان را پایـه مطالعـات خـود قـرار می دهند.

برای توضیح و تبیین چگونگی و چرایی یادگیری رفتارهـای اخلاقـی معـین و تفاوت هـای رفتار اخلاقی در کودکان و نوجوانان, در این نظریه ها از فرآیند های شناخته شده تقویت و تنبیـه و تقلید استفاده می شود.

نتیجه گیری عمومی رویکردهای رفتـارگرایی و یـادگیری اجتمـاعی دربـاره مسائل رشد اخلاقی نیز همانند نتیجه گیری این رویکردها در باره سایر حوزه های رفتـار اجتمـاعی است. به بیان دیگر, وقتی که رفتار کودک یا نوجوان هماهنگ با قوانین و مقررات اجتمـاعی باشـد، تقویت و معمولاً تکرار و تثبیت می شود.

با وجود ارزش عمومی مطالعات و نتیجـه گیری هـای روان شناسـان رفتـارگرا در بـاره چگـونگی تشویق و تنبیه (از نظر نوع و شدت و فاصله زمانی و غیره), دشوار است که بتـوانیم روایـی نتـایج مطالعات آنها را به کودکان و نوجوانان متفاوت (که هر یک برای خود دنیای ویژه ای هستند) تعمـیم دهیم و به کار گیریم. تعیین کارآیی روش های الگوبرداری در رفتار اخلاقی نیز به انـدازه بـه کـارگیری تشویق و تنبیه دشوار است، زیرا ویژگی های شخصیتی الگود هنـده هـای مـورد بحـث (مـثلاً از نظـر قدرت روحی, صمیمیت, بی همتایی, و غیره) متفاوت از یکدیگرند و نمی توان مطمئن بود که ایـن ویژگی ها الزاماً با زمینه های روانشناختی الگو گیرنده تناسب داشته باشد. کـارآیی ایـن الگـوبرداری , همچنین, به چگونگی فرآیندهای شناختی و رمزهای زبـانی و تخـیلات و دیگـر ویژگی هـای ذهنـی الگو دهنده و الگو گیرنده بستگی دارد.

به ترتیبی که گفته شد رشد یادگیری رفتار اخلاقی از طریق الگوهای اخلاقی بزرگسـال اگرچـه امکان پذیر است، اما نباید درباره آن بیش از اندازه خوشبین بود. مسئله این است کـه آیـا الگوهـای اخلاقی مورد نظر واقعاً الگوهای مناسبی هستند؟ آیا کسانی که الگوی دیگران هستند یا می خواهند الگوی دیگران قرار گیرند چنانکه می نمایند هستند و آنچه را می گویند خود به آن عمـل مـی کننـد؟ مثلاٌ می دانیم که نوجوانان به طور طبیعی به بزرگسالان بدبین هستند و آنان را افرادی کما بیش دو رو به حساب می آورند، پس چگونه ممکن است نسبت به کارآیی الگود هنده های بزرگسال و تأثیر آنهـا بر رشد رفتار اخلاقی نوجوانان خوشبین باشیم؟ اگر منصفانه به مسـئله نگـاه کنـیم و اگـر خـود را همانگونه که هستیم، ببینیم، متوجه خواهیم شد وقتی که نوجوانان به ما اعتماد کافی ندارند، خیلـی هم بیراه نمی روند. کم نیستند بزرگسالانی و چه بسا بیشتر آنان, که هنجارهای دوگانه یا چندگانـه را در رفتار خویش بهکار می گیرند و عملکردهای آنان همیشه با افکار و گفتارشان منطبق نیست.

علاوه بر نقش عوامل اجتماعی در رفتار اخلاقی کودکان و نوجوانان, و جدا از فاصله میان تفکر اخلاقی و عمل اخلاقی, طرفداران رویکردهای یادگیری اجتماعی بر این باورند که رفتـار اخلاقـی وابسته به شرایطی است که در آن روی می دهد. به همین دلیل نمـی تـوان انتظـار داشـت کـه رفتـار اخلاقی کودکان و نوجوانان در شرایط متفاوت به گونـه ای یکسـان باشـد. آنـان از بزرگسـالان و از محیط زندگی خود آموخته اند که رفتارشان باید متناسب با شرایطی باشد که در آن قرارگرفتـه انـد. شاید نتوان هیچ فردی را در جهان پیدا کرد که کاملاً صادق یا کاملاً ناصادق باشد. اگرچه برخی از افراد در مقایسه با دیگران صادق تر یا ناصادق ترند.

همگان ناگزیرند برحسب مصالحی رفتار کنند که گاهی اخلاقـی اسـت و گـاهی غیراخلاقـی. قاعده اصلی, رفتار اخلاقی متناسب با شرایط است. رفتار اخلاقی کودکـان و نوجوانـان نیـز چنـین است. آنان نه کاملاً تابع توانایی های شناختی و قدرت استدلال اخلاقی خـود هسـتند و نـه کـاملاً از تمایلات درونی و عواطف حقیقی خود پیروی می کنند. کودکان و نوجوانان و جوانان, همانند سایر مردم و به اندازه هوشمندی خود , در رفتارهای اخلاقی خویش در جایگاهی قرار می گیرند که نقطـه مشترک طبیعت آنان، سطح رشد استدلال اخلاقی، احساس اخلاقی، تجارب عینی، و موقعیتی است که یک رفتار اخلاقی معین در آن روی می دهد. از میان دیدگاه های رفتارگرایانه, رویکرد یـادگیری اجتماعی - شناختی بر تمایز میان شایستگی های اخلاقی کـودک یـا نوجـوان (قابلیـت او در ارائـه رفتارهای اخلاقی) و رفتارهای واقعی او در شرایط و وضعیتهای معین تأکید دارد. این شایستگی ها یا اکتساب ها در درجه اول بـه فرآینـدهای حسـی - شـناختی وابسته است و از این فرآیندها نشأت می گیرد. این شایستگی ها شامل توانایی هـای عملـی کـودک یـا نوجوان, دانش و مهارت های او, آگاهی او از قوانین و قواعد اخلاقی, و توانایی هـای شـناختی وی در ایجاد رفتارهای اخلاقی است.

ترجیح های رفتاری و عملکرد های اخلاقی کودکان و نوجوانان بـر اسـاس انگیزش های آنـان و پاداش هایی تعیین می شود که یک رفتار اخلاقی معین به وجود می آورد.

نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه