امروز سه شنبه 04 آبان 1400
ravanshenasi.cloob24.com
0

مشاهدات روزمره ما از نحوه رشد و تثبیت قواى اخلاقى در کودکان و همچنـین مطالعـات روانشناسان در این نکته مشترک اند که اولین منبع شـکل دهـی شخصـیت اخلاقـی کـودک عوامل بیرونى و خارجى است؛ عواملى از قبیل امر و نهـى، دسـتورات والـدین و ابزارهـاى کنترل رفتار در کودکان مانند مجازات، تنبیه و پاداش.

به عبارتى، کودک پیش از آنکه بتوانـد به طور مستقل وارد استدلال هاى اخلاقى شده و به تجزیه و تحلیـل موقعیـت هـای اخلاقـی بپردازد، تحت تأثیر عوامل بیرونى است و بنابر پاسخ های دریافتی از این منابع بـه درسـتى و نادرستى اعمال خود پى می برد؛ به عنوان نمونه، مجازاتها و تهدیدهایى که کـودک بـر اثـر دروغ گویى از عوامل پیرامونی خود (مثلاً والدین) دریافت می کند، از اولین منابع شکل دهـی اخلاق در او بهحساب میآیند.

با توجه به اهمیت عوامل بیرونى در شکل دهی شخصیت اخلاقی کـودک، روانشناسـان ملاک هایی را برای چگونگی به کارگیری این عوامل ذکر کرده اند؛ به عنوان نمونه، اگرچه امـر و نهى یکى از اساسـی تـرین منـابع شـکل دهـی اخـلاق اسـت، امـا بـه عقیـده بسـیارى از صاحب نظران چنانچه امر و نهى صرفاً به صورت دستورى بوده و فاقد هرگونه دلیلی بـراى موجه سازى محتواى خود باشد، آنگاه کودک چنین تلقى خواهد کرد که در حـوزه اخـلاق هیچ معیار و دلیلى براى درستى کارها وجود ندارد و یگانه منبع قضاوت در این حوزه نظـر نیروهاى مقتدر بیرونی است.

به عبارتی، کار اخلاقـى در انجـام فـرامین و دسـتورات منـابع اقتدار، فارغ از ملاحظه دلایل آنها، خلاصه خواهد شد. درنتیجـه، گرچـه هـیچکـس منکـر اهمیت عوامل بیرونى در شکل دهى اخلاق نیست، اما این عوامل تا آنجا کـه ممکـن اسـت باید با استدلال ها و دلایل موجه شوند و از توسل به اقتدار والدین به عنوان تنها منبع درسـتى دستورات اخلاقى، پرهیز شود.

نکته دیگر در رابطه با استفاده از تنبیه در رشد قواى اخلاقى است. گرچه در مواردی خاص ممکن است انواع مناسبى از تنبیه بتواند از منابع رشد قواى اخلاقى محسوب شود، اما توجه به این نکته اهمیت فراوانى دارد که اصولاً تنبیه، به خصوص تنبیه بـدنى، ابـزار مناسبى براى شکل دهی اخلاق نیست و توصیه روانشناسان آن است که تا حـد امکـان براى نشان دادن زشـتى کارهـاى غیـر اخلاقـى کـودک از راه هـاى جـایگـزین، ماننـد محروم کردن او از برخى چیزهایى که دوست دارد یا گرفتن برخى از امتیازها استفاده شود.

اکنون اگر بخواهیم نکات پیش گفته را به حوزه ادبیات داستانى منتقل کنیم و بر اساس آنها به ملاک هایى براى بررسى آثار ادبى برسیم، می توان این ملاک ها و سؤال ها را مطرح کرد:

  1. آیا در اثر ادبى مورد بررسى، نشان هاى از عوامل بیرونى و اولیه شکل دهى اخـلاق وجود دارد؟ عواملى مانند امر و نهى، دستور والدین، کنترل رفتار، مجازات، تنبیه و پاداش و...؟
  2. درصورتى که پاسخ به سؤال بالا مثبت است و از امر و نهى به عنـوان منبعـى بـراى تثبیت ارزش هاى اخلاقى استفاده شده، آیا اوامر و نواهی همراه با دلایل موجه کننـده خود عرضه شده اند یا آنکه صرفاً در حد فرمان باقى مانده و تنها دلیـل موجـه بـودن آنها اقتدار صادرکننده فرمان است؟
  3. آیا در اثر ادبى مورد بررسى، تنبیه یگانه منبع تثبیت ارزش هاى اخلاقی است؟ آیـا از راه هاى جایگزین مانند محرومیت، حذف امتیازات و... استفاده شده است؟
نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه