امروز جمعه 30 مهر 1400
ravanshenasi.cloob24.com
0
کریستوفر مراک (Christopher J. Mruk) تحصیل‌کرده‌ی رشته‌ی روانشناسی است و درجه‌ی دکترای خود را در رشته‌ی روانشناسی بالینی دریافت کرده است. او علاقه‌ی ویژه‌ای به روانشناسی مثبت گرا و نیز بحث عزت نفس دارد و علاوه بر نگارش کتاب‌های متعدد در این حوزه، مسئولیت نگارش چند فصل تخصصی از کتاب‌های مرجع در این حوزه‌ها را نیز بر عهده داشته است.
او دو کتاب با محتوای تقریباً مشابه دارد که عنوان یکی از آن‌ها عزت نفس است و برای دیگری، عنوان عزت نفس و روانشناسی مثبت گرا را انتخاب کرده است.
در واقع می‌توان گفت کتاب عزت نفس و روانشناسی مثبت گرا ویرایشی از کتاب قبلی است. اما این ویرایش، چنان بنیادی بوده که نویسنده ترجیح داده پس از آن، کتاب خود را با عنوانی متفاوت عرضه کند.
اعتماد به نفس و عزت نفس
در گذشته سخن گفتن از اعتماد به نفس و عزت نفس نوعی گناه کبیره بود و بیش‌تر روانشناسان نیز معتقد بودند که اعتماد به نفس مفهومی ندارد و از آن به عنوان خودشیفتگی یاد می‌کردند اما با انتشار نظریه‌ی «ناتانیل براندن» و بعدها «کریستوفر مراک»، این دو مفهوم معنا پیدا کرد و کلید حل بسیاری از مشکلات افراد در زندگی اجتماعی شد.
نداشتن عزت نفس اغلب عامل افسردگی، رفتار خودکشی و سایر اختلالات شخصیت برشمرده می‌شود با این حال، تشخیص بالینی مشکلات عزت نفس، پیش از نظریات کریستوفر مراک، نظریه‌ی جامعی نداشت.
کریستوفر مراک در کتاب عزت نفس خود می‌گوید، ما هنوز به نقطه‌ای نرسیده‌ایم که اتفاق‌نظر قطعی بر روی تعریف عزت نفس وجود داشته باشد و بتوانیم به سادگی بگوییم که معنی عزت نفس چیست و عزت نفس یعنی چه.
اما جالب اینجاست که با همه‌ی ابهام‌ها و اختلاف‌نظرهایی که در تعریف عزت نفس وجود دارد، بر سر اهمیت عزت نفس اختلافی نیست.
گرچه به ندرت ابراز کرده اند، اما کسانی که به فهم عزت نفس علاقه‌مند شده‌اند، مهمترین چیزی که برای ورود به این حوزه علمی پرگفتگو نیاز دارند تعریفی روشن است. شروع این نقطه، بسیار مهم است چرا که دانشمندان علوم اجتماعی به سه طریق عزت نفس را تعریف کرده‌اند. یک تعریف مهم، عزت نفس را با موفقیت عمومی فرد یا «صلاحیت»، پیوند می‌دهد، مخصوصا در حوزه هایی از زندگی که برای فرد مهم و معنادار است. تعریف دوم و مشهورترین تعریف عزت نفس، آن را احساس و نگرش فرد نسبت به ارزش خودش یا «ارزشمندی» اش به عنوان یک انسان می‌داند. رویکرد سوم نیز تعریف عزت نفس با در نظر گرفتن ارتباط بین صلاحیت و ارزشمندی است؛ مطابق این رویکرد، تنها صلاحیت های فرد در مواجهه با چالش های زندگی از راه های ارزش مدار است که باعث ارتقای عزت نفس سالم، مثبت و معتبر می‌شود.
مدل دو عاملی عزت نفس
نظریه «کریستوفر مراک» در مورد تعریف عزت نفس یکی از نظریه‌های پرطرفدار است و وی عزت نفس را ترکیبی از دو عامل می داند:
1- احساس شایستگی
2- احساس ارزشمندی
از نظر او اعتماد به نفس عامل موثری برای افزایش عزت نفس و در نتیجه تنظیم سازگاری روحی و کیفیت زندگی است.
عزت نفس یعنی هر فرد به توانایی ها و شایستگی های خود باور داشته باشد و ارزش خود را برای زندگی شاد و موفق را به خودش یادآوری کند.
شایستگی به این معناست که شما تا چه حد باور دارید که از مهارت‌ها و توانایی‌های لازم برای موفقیت در حیطه‌هایی که به نظرتان مهم هستند، برخوردارید. منظور این نیست که فکر کنید در تمام جنبه‌های زندگی موفقید، یا حتی اینطوری هم نیست که همیشه احساس شایستگی داشته باشید.
این باور فقط در مورد آن حیطه‌هایی از زندگی است که به طور خاص برای شخص شما اهمیت دارند. مثلا اگر بتوانید در یک جمع آواز بخوانید و با گفتن لطیفه‌های بامزه چنان مردم را بخندانید که نفس‌شان بند بیاید، این برای خودش یک مهارت است. اما اگر چیزی که برای‌تان مهم است، موفقیت تحصیلی باشد، مهارتِ ذکر شده تأثیری در عزت نفس‌تان نخواهد داشت. همین‌طور اگر به بالاترین مقام ممکن در شغلی برسید اما داشتن چنان شغلی به نظرتان ارزشمند نباشد، بعید است که این عالی‌مقامی به عزت نفس‌تان چیزی اضافه کند.
بحث ارزش‌ها ما را به دومین عامل عزت نفس می‌رساند. در اینجاست که نشان می‌دهید به‌طور کلی چه ارزیابی‌ای از خود دارید. میزان این حس را جواب این دو سؤال مشخص می‌کند:
چه چیزهایی جزو ارزش‌های شما هستند؟‌
آیا رفتارهایی که به طور روزمره از خود نشان می‌دهید با این ارزش‌ها انطباق دارند؟
دست در دست هم، این عوامل مشخص می‌کنند که آیا خود را «به اندازه ‌کافی خوب» می‌دانید؟ و آیا فردی که هستید را دوست دارید و برایش احترام قائلید؟
با ترکیب کردن شایستگی و ارزشمندی و بررسی رابطه ‌آن‌ها با یکدیگر، به یک تعریف جامع و پویا از عزت نفس می‌رسیم. صرف اینکه حس خوبی در مورد خودتان داشته باشید اسمش عزت نفس نیست. حتما باید عنصر شایستگی هم خودش را نشان بدهد و قبول کنید که رفتارهایتان نه به خرابکاری بلکه به اعمالِ مفید منتهی می‌شوند. اگر آدم زیاده از حد احساس ارزشمندی هم بکند، کارش به خودبینی و حتی خود شیفتگی می‌کشد. پس عزت نفس سالم یعنی تعادل بین این دو عنصر.
منابع اصلی عرت نفس
مراک در این کتاب به چهار منبع اصلی عزت نفس اشاره می کند که در اکثر مقالات به چشم می خورد و اجماع قابل قبولی درباره ی آن وجود دارد.
پذیرفته شدن
اولین عامل که وجود آن باعث افزایش عزت نفس افراد می شود، پذیرفته شدن از طرف اطرافیان است. این پذیرش در سنین مختلف به شکل های متفاوتی ممکن است ظهور کند.
در کودکی این توجه و پذیرش از طرف والدین، مربیان، معلمان و گروه همسالان اتفاق می افتد و در بزرگسالی از طرف همکاران، شریک عاطفی و به طور کلی جامعه و در سنین بالاتر نیز از طرف فرزندان.
همانطور که در تعریف عزت نفس خواندیم، یکی از فاکتور های عزت نفس احساس ارزشمندی است. یکی از منابعی که این احساس ارزشمندی را در فرد ایجاد می کند پذیرفته شدن از سوی دیگران است.
پذیرش می تواند به شکل های متفاوتی بروز کند. در خانواده ممکن است به صورت توجه و مراقبت از کودک این احساس ارزشمندی به کودک القا شود. برای مثال یکی از نکاتی که همیشه به خانواده ها توصیه می شود که برای افزایش عزت نفس کودکانشان انجام دهند این است که نظر آنها را در مورد برخی تصمیم ها بپرسند و تا جای ممکن به آنها نشان دهند که نظراتشان محترم است و به آنها توجه می شود.
در میان دوستان ممکن است صمیمیت و در میان گذاشتن مسائل شخصی نشان دهند ی این پذیرفته شدن باشد. مورد توجه قرار گرفتن از طرف جنس خالف در جوانی، مورد احترام قرار گرفتن در محل کار و مورد تشویق قرار گرفتن نیز همگی می توانند القاکننده ی پذیرش باشند.
از طرف دیگر طرد شدن و رد شدن از سوی دیگران به شدت از عزت نفس افراد می کاهد.
طرد شدن از طرف شریک عاطفی یا همسر، مخصوصا از طریق خیانت، یکی از شدید ترین اتفاقاتی است که از عزت نفس افراد می کاهد.
در بررسی تئوری انتخاب ویلیام گلاسر با نیازهای اساسی انسان آشنا شدیم. به اعتقاد گلاسر مهم ترین نیاز اساسی انسان ها نیاز به عشق و تعلق است. این نیاز رابطه ی نزدیکی با نیاز به پذیرفته شدن دارد. وقتی فرد احساس کند دیگران او را به خاطر آنچه که هست دوست دارند و به او احترام می گذارند، او خود را متعلق به یک گروه بزرگتر می بیند و این پذیرفته شدن نهایتا باعث افزایش عزت نفس می شود.
اما باید به خاطر داشت که شدت این نیاز در افراد با هم متفاوت است. برخی افراد اهمیت زیادی برای نظر خانواده و دوستانشان نسبت خودشان قایل اند اما نظر افراد دیگر جامعه و پذیرفته نشدن خارج از این گروه برایشان اهمیتی ندارد. بنابراین باید دقت داشته باشیم که شدت تاثیر پذیرش در گروه های متفاوت، برای افراد مختلف، متغیر است.
زندگی بر اساس ارزش ها
هر فرد فهمی از دنیا، چگونگی کارکرد جهان، باید ها و نباید ها، اصول اخلاقی و استانداردهایی برای زندگی دارد. برخی از این باور ها و استاندارد ها نیز بین افراد یک جامعه مشترک است به طوری که به صورت یک قانون نانوشته همگی خود را ملزم به پیروی از آن میدانند. بسیاری از این اصول و باور ها نیز بین تمام انسان های سرتاسر جهان مشترک است.
آنچه باعث شادکامی و افزایش عزت نفس افراد می شود این است که در عمل به این باور ها، اعتقادات، و استاندارد ها پایبند باشند.
هر بار که رفتاری از ما سر م یزند و با عقاید و باورهایمان همخوانی ندارد، یک قدم در کاهش عزت نفس خود برداشته ایم.
نویسنده : جعفر هاشملو
تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه