امروز دوشنبه 04 بهمن 1400 ravanshenasi.cloob24.com
0

یوری برون فن برنر (Urie Bronfen Brenner) بانی رویکردی به رشد انسان است که بسیار اهمیت دارد، زیرا توجیه بسیار متفاوت و کاملی را در مورد تاثیرات بافتی (موقعیتی) بر رشد ارائه می دهد.

هیچ کس درباره ضروریات رشد بهینه کودک، روشن تر از «اوری‌برون‌فن‌برنر» صحبت نکرده است. در مطالعه اخیر او بر روی رشد انسانی دو نکته برای بحث ما حائز اهمیت است.
1. کودک برای رشد عقلانی، احساسی، اجتماعی و اخلاقی بیشتر به مشارکت تدریجی نیاز دارد تا فعالیت متقابل پیچیده. این مشارکت باید بر مبنای منظمی در طول دوره بلندی از زندگی کودک با یک شخص یا بیشتر باشد که کودک به آن ها علاقه ای غریزی، متقابل و قوی داشته باشد و ترجیحاً فردی متعهد به سلامت و رشد کودک باشد.
2. ایجاد و حفظ الگوهای تدریجی، رابطه پیچیده متقابل و پیوند عاطفی میان فرد مراقب و کودک بستگی به وجود و مداخله یک بالغ دیگر یا یک نفر سوم دارد که به شخص درگیر نگهداری از کودک، کمک برساند، تشویقش کند، برای کارش ارزش قایل شود و تحسین و علاقه اش را به او نشان دهد.

این ها فقط یافته های مهم «فن‌برنر» نیستند، بلکه تقسیم نسبتاً سنتی کار بین زن و شوهر در ازدواج را تأیید می کنند.

رشد در بافت اجتماعی

ارتباط متقابل فرد و بافت در نظریه بران فن برنر (1977) شاید بیش از هر نظریه دیگری برجسته شده باشد. بران‌فن‌برنر معتقد است که کودکان در خلاء رشد نمی‌کنند بلکه رشد آن‌ها در بافت خانواده، محله، جامعه، کشور و جهان صورت می‌گیرد.

از آنجا که آمادگی کودک و نیروهای محیطی باهم پیوند می خورند، برونفن برنر نظریه ی خود را به الگوی زیست بوم شناختی تغییر نام داد. قبل از نظریه برنر اغلب پژوهشگران رشد را کاملا محدود می دانستند به صورتی که به رویدادها و شرایطی که بلافاصله فرد را احاطه می کنند، محدود می شد.

برنر با مجسم کردن محیط به صورت یک رشته ساختارهای آشیانه ای که خانه، مدرسه، محله و محیط کار را شامل می شود، این دیدگاه را گسترش داد. در این نظریه بر اصل دوسویه یا روابط دوجهتی بین والد و فرزندان تاکید می شود.

نظام زیست - بوم شناختی بران فن برنر ( Ecological Systems Theory )

روان شناس آمریکایی، یوری برونفن برنر بانی رویکردی به رشد انسان است که طی 20 سال گذشته در صف مقدم این حوزه سر بر افراشته است، زیرا که دیدگاه بسیار متفاوتی را در مورد تاثیرات بافتی بر رشد را ارایه می دهد. این نظریه شخص را به صورتی در نظر می گیرد که در یک سیستم پیچیده روابط رشد می کند که چندین سطح از محیط اطراف بر او تاثیر می گذارند. چون آمادگیهای زیستی کودک برای شکل دادن به رشد به نیروهای محیطی می پیوندد، بروفن برنر اخیرا دیدگاه خود را به صورت الگوی زیست بوم شناختی توصیف کرد.

برونفن برنر محیط را به صورت ساختارهای مختلفی در نظر گرفته مه هر کدام از این ساختارها (لایه ها) به گونه ای قدرتمند بر رشد فرد تاثیر می گذارند.

نظریه سیستم های بوم شناختی فرد را به صورت سیستم پیچیده ای از روابط در نظر می گیرد که چندین سطح از محیط اطراف بر او تاثیر می گذارند.

این مدل، محیط را به چهار نظام تقسیم می کند:

1-نظام کوچک که شامل خانه و مدرسه است.

2- نظام میانی که شامل محله و محیط زندگی است.

3- نظام بیرونی که شامل وسایل ارتباط جمعی و نهادها می باشد.

4- نظام بزرگ که شامل باورها و ایدئولوژی اجتماعی و فرهنگها می باشد.

تأثیر این چهار نظام در رشد، از کوچک به بزرگ است. در شهرهای بزرگ، نقش نظام بیرونی و بزرگ مهم است، ولی در شهرهای کوچک، نظامهای کوچک میانی اهمیت فراوانی دارد.

سطح ظرفیت شناختی افراد در محیطهای کوچک برابر با محیطهای بزرگ است و می تواند تمام اطلاعات، مهارتها و دانش لازم را به دست بیاورند. یکی از خصوصیات محیط کوچک این است که نظامهای چهارگانه را به ترتیب پشت سر می گذارند، اما در شهرهای بزرگ، یکی از مشکلات این است که جوانان سردرگمند، زیرا با شکل گیری نظامهای کوچکی مثل خانه و مدرسه، به یکباره تحت تأثیر وسایل ارتباط جمعی قرار می گیرند و در نتیجه نمی توانند اطلاعات وارده را تجزیه و تحلیل نمایند و دچار اغتشاش فکری می گردند.

نظام های چهارگانه در هر سن، تأثیر خاصی دارند. نظام کوچک مربوط به سن کودکی، نظام میانی و بیرونی مربوط به دوره نوجوانی و جوانی و نظام بزرگ مربوط به دوران بزرگسالی است.

بران فن برنر، فرد را به صورت سیستم پیچیده ای از روابط در نظر می گیرد که چندین سطح از محیط اطراف بر او تاثیر می گذارند. این سطوح عبارت اند از:
1- ریز سیستم (میکروسیستم - Microsystem ):
عمیق ترین سطح محیط است که فعالیت ها و الگوهای تعامل در نزدیک ترین محیط فرد را شامل می شود. رابطه ها در این سطح دو جهتی (Bidirectional) هستند. مثلا والدین بر رفتار کودکان تاثیر می گذارند و برعکس.

برای مثال یک کودک مهربان احتمالا واکنش های خوشایند و صبورانه والدین را بر می انگیزد، در حالی که یک کودک فعال و بی قرار به احتمال زیاد با قید و بند و تنبیه والدین مواجه خواهد شد. اما شیوه فرزند پروری که هر یک از آن دو کودک تجربه می کنند و منجر به تقویت یا تضعیف رشد آنها می گردد، به سیستم های محیطی بستگی دارد که روابط والد کودک را تحت تاثیر قرار می دهد.

ریز سیستم به فعالیتها و الگوهای تعامل در نزدیکترین محیط فرد اشاره دارد. برنر تاکید می کند که برای آگاهی از رشد در این سطح، باید به خاطر داشته باشیم که همه رابطه ها دوجهتی هستند. برای مثال، بزرگسالان بر رفتار کودکان تاثیر می گذارند، ولی ویژگیهای زیستی و اجتماعی کودکان – ویژگیهای جسمانی، شخصیت وتواناییهای آنها – نیز بر رفتار بزرگسالان تاثیر دارند.
2- میان سیستم (مزو سیستم - Mesosystem ):
ارتباط میان ریز سیستم ها را شامل می شود. مثلا پیشرفت تحصیلی فرد علاوه بر این که به فعالیت های کلاسی مربوط می شود، به روابط والدین در خانه و میزان تلاش او برای یادگیری موارد درسی مربوط می شود. در میان بزرگسالان نیز، این که یک نفر در مقام همسر و والد چقدر در منزل خوب عمل می کند، به تجربه های او در محیط کار و بالعکس مربوط می شود.

میان سیستم به ارتباط بین ریز سیستم ها اشاره دارد که رشد را تقویت می­کنند درگیری والدین با مسائل کودک نمونه ای از این مسئله می باشد.
3- برون سیستم (اگزوسیستم - Exosystem ):
عبارت است از موقعیت های اجتماعی که به طور مستقیم فرد در حال رشد را شامل نمی شود، اما به هر حال بر تجربه های او تاثیر می گذارند. این موقعیت ها می توانند سازمان های رسمی مثل هیات مدیره در محیط کار فرد یا خدمات بهزیستی در جامعه باشند. مثلا برنامه های انعطاف پذیر، مرخصی های استحقاقی پدر و مادر، مرخصی های استعلاجی برای والدینی که فرزندانشان بیمارند، راه هایی هستند که محیط های شغلی می توانند به والدین کمک کنند تا فرزندان خود را پرورش دهند و به طور غیر مستقیم رشد والد و کودک را تقویت کنند. حمایت های برون سیستم می توانند غیر رسمی نیز باشند و مثل شبکه های اجتماعی دوستان و اعضای خانواده اصلی که توصیه، رفاقت و حتی کمک مالی تامین می کنند.

حمایت های برون سیستم می توانند غیر رسمی نیز باشند. مثلا شبکه های اجتماعی دوستان و اعضای خانواده گسترده که راهنمایی، رفاقت و حتی کمک مالی تامین می کنند. خانواده هایی که به خاطر پیوند های شخصی یا اجتماعی اندک، از لحاظ اجتماعی منزوی هستند یا بیکار شده اند، تعارض زناشویی بیشتری دارند و با کودک بد رفتاری می کنند.

به موقعیتهای اجتماعی اشاره دارد که فرد در حال رشد را شامل نمی­شود، اما با این حال بر تجربه های او تاثیر می گذارد. مثل تاثیر محیط شغلی بر رفتار والدین و تاثیر آن در روابط والدین با فرزندشان. خانواده هایی که به خاطر پیوند های شخصی یا اجتماعی اندک، از لحاظ اجتماعی متزوی هستند یا بیکار شده اند، تعارض زناشویی و سوءاستفاده از کودک بیشتری را نشان می دهند.
4- کلان سیستم (ماکروسیستم - Macrosystem ):
بیرونی ترین سطح محیط است که ارزش ها، قوانین، سنت ها و امکانات یک فرهنگ خاص را شامل می شود. مثل حمایت ها و امتیازاتی که کشورها برای مراقبت از کودکان قائل می شوند و یا مستمری سعادتمندانه ای که دولت برای بازنشستگان تامین می کند و همین مستمری از سلامت سالخوردگان حمایت می کند.

برونفن (بران فن) برنر، بعد زمانی الگوی خود را سیستم زمانی می نامد. بنابراین در نظریه سیستم های بوم شناختی، رشد نه توسط شرایط محیطی و نه توسط گرایش های درونی فرد هدایت می شوند، بلکه افراد هم تولید کننده محیط و هم محصول ان هستند و متقابلا روی هم تاثیر می گذارند.

بیرونی ترین سطح الگوی بروفن برنر، کلان سیستم، موقعیت بخصوصی نیست، بلکه از ارزشها، قوانین، سنتها و امکانات یک فرهنگ خاص تشکیل می شود. اولویتی که کلان سیستم برای نیازهای کودکان و بزرگسالان قایل می شود، بر حمایتی که آنها از سطوح درونی محیط دریافت می کنند، تاثیر می گذارد.

سیستم پویا و همیشه متغیر:

بنا بر نظر بروفن برنر (1995,1997) محیط نیروی راکد ی نیست که افراد را به طور یکسان تحت تاثیر قرار دهد، بلکه پویا و همیشه متغیر است. هنگامی که افراد نقشها یا موقعیتهایی را به زندگی خود اضافه می کنند وسعت ریز سیستمهای آنها تغییر می کند. این تغییرات در موقعیتها یا به قول بروفن برنر،انتقالهای بوم شناختی، در سرتاسر زندگی صورت می گیرند و اغلب نقطه عطف مهمی در رشد هستند. آغاز کردن مدرسه، وارد شدن به نیروی کار، ازدواج کردن، پدر یا مادر شدن، طلاق گرفتن، نقل مکان کردن و بازنشستگی نمونه هایی از آن هستند (لورا برک، 1386).

برونفن برنر،بعد زمانی الگوی خود سیستم زمانی (کرونوسیستم - chronosystem) می نامد.تغییرات رویدادهای زندگی می تواند از بیرون تحمیل شود یا این که از درون فرد ناشی گردد،چرا که افراد بسیاری هستند که موقعیت های زندگیشان را خود می آفرینند،انتخاب می کنند و تغییر می دهند.انجام این کارها به سن،ویژگی های جسمانی، عقلانی و شخصیت آن ها و هم چنین فرصت هایی که محیط برای آن ها فراهم آورده است بستگی دارد.

بنابراین در نظریه ی سیستم های بوم شناختی،رشد نه توسط شرایط محیطی و نه توسط گرایش های درونی فرد هدایت می شوند،بلکه افراد هم تولید کننده ی محیط و خم محصول ان هستند و متقابلا روی هم تاثیر می گذارند.

بنابراین در نظریه سیستمهای بوم شناختی، رشد نه توسط شرایط محیطی کنترل می شود و نه بوسیله گرایشهای درونی هدایت می شود. در عوض افراد محصولات و تولید کنندگان محیط شان هستند و از این رو هم افراد و هم محیط آنها شبکه ای از تاثیرات وابسته به هم را تشکیل می­ دهند.

تبلیغات متنی
فروشگاه ساز رایگان فایل - سیستم همکاری در فروش فایل
بدون هیچ گونه سرمایه ای از اینترنت کسب درآمد کنید.
بهترین فرصت برای مدیران وبلاگ و وب سایتها برای کسب درآمد از اینترنت
WwW.PnuBlog.Com
ارسال دیدگاه